"when you say you are the Artista ng Bayan dapat tutol kasa pag nanakaw e papaano ka tutol kong ikaw mismo ay magnanakaw sa kilusang ginagalawan mo ang iyong pagkilos lamang ay nauuwi lamang sa balatkayo..."
MGA IBONG MANDARAGIT
“pagkat ang mga biyaya ng lupa ay ukol sa lahat”
TALAMBUHAY:
Si Amado V. Hernandez ay isang bantog na manunulat. Siya ay kilala sa kanyang tapang sa pagpapahayag ng kanyang mga kuro-kuro ukol sa mga ‘di maikakailang sakit ng lipunan.
Si Ginoong Hernandez ay isinilang nuong ika-13 ng Setyembre taong 1903 sa Hagonoy, Bulakan. Ang kanyang mga magulang ay sina Juan Hernandez at Clara Vera. Nang siya ay sumapit na sa hustong edad, napangasawa niya si Atang dela Rama, kilala bilang Reyna ng Sarswela. Sila ay biniyayaan ng isang anak, at pinangalanan nila itong Rene Hernandez.
Siya ay sa Gagalangin Tondo na lumaki at nagtapos ng kanyang pag-aaral sa Manila High School at sa American Correspondence School, naging iskolar din siya sa Harvard University. Sa murang edad pa lamang ay kakikitaan na siya ng hilig at talento sa pagsulat. Nagsimula siyang magsulat para sa dyaryo ng Watawat at ‘di naglaon ay naging kolumnista siya ng pahayagang Pagkakaisa.
Bilang isang dalubhasang manunulat, nakatanggap na siya ng mga ‘di mabilang na pagkilala. Isa dito ay ang Ibong Mandaragit na nanalo ng Balagtas award. Ilan pa sa kanyang mga natatanging gawa na nagwagi ay ang kanyang tulang Pilipinas na nanalo ng Commonwealth Literary Award at ang kanyang Isang Dipang Langit na nanalo naman ng Republic Cultural Heritage Award.
Dahil sa kagustuhang mapangalagaan ang mga kababayang naaagrabyado gamit ang kanyang mga akda, siya ay nakulong sa Camp Murphy sa Fort Aguinaldo nuong ika-26 ng Enero taong 1951. Limang taon siyang nabilanggo ngunit hindi ito naging hadlang at ‘di nagtagal ay nakalaya din siya nuong ika-31 ng Mayo taong 1964 dahil sa lagak. Pagkalaya ay nakatanggap siya muli ng isa pang pagkilala galing sa Palanca Awards dahil sa mga nasulat niyang dula.
Si Amado V. Hernandez ay namatay dahil sa atake sa puso noong ika-24 ng Marso 1970. Taong 1973 ng siya ay tinaguriang Pambansang Alagad ng SIning.
TALASALITAAN:
Ginalugad – hinalubog
Pakli – sabi
Katipan – asawa
Niluray – sinira
Nakaimbak - nakatago
BUOD:
Nagsimula ang kwento sa kalagitnaan
I
Invisible the mountain routes to strangers;
For rushing toes an inch-wide steep on boulders
And for the hand thats free a twig to grasp,
Or else headlong fall below to rocks
And water falls of death so instant that
Too soon theyre with skulls of carabaos.
But patient guides and teachers are the masses:
Of forty mountain and a hundred rivers;
Of plowing, planting, weeding and the harvest;
And of a doven dialects that dwarf
This foreign tongue we write each other in
Who must trancend our bourgeois origins.
South Cotabato
II
You want to know, companions of my youth,
How much has changed the wild but shy poet
Forever writing last poem after last poem;
You hear hes dark as earth, barefoot,
A turban round his head, a bolo at his side,
His ballpen blown up to a long barreled gun:
Deeper still the struggling change inside.
The billion layers of selfishness.
Or learns to cage his longing like the bird
Of legend, fire, and a song within his chest.
Now of consequence is his anemia
From lack of sleep: no longer bohemia,
The lumpen culturati, but for the people, yes.
He mixes metaphors but values more
A holographic and geometric memory
For mountains: not because they are there
But because the masses are there where
Routes are jigsaw puzzles he must piece together.
Through he has been called a brown Rimbaund,
He is not a bandit but a peoples warrior.
South Cotabato, Davao del Sur
III
We are tribe less and all tribes are ours.
We are homeless and all homes are ours.
We are nameless and all names are ours.
To the fascist we are the faceless enemy
Who are like thieves in the night, angels of death:
The ever-moving, shining, secret eye of the storm,
And that has made all the difference:
The barefoot army of the wilderness
We all should be in time.
Awakened, the masses are messiah.
Here among workers and peasants our lost
Generation has found its true, its only, home.
Enero 1976
Davao del Norte
Other Poems by Emmanuel Lacaba